مقالات

تکالیف آموزش پنهان درمانی برای مشکلات آموزشی و جایگزینی برای تکالیف سنتی
تکالیف آموزش پنهان درمانی برای مشکلات آموزشی و جایگزینی برای تکالیف سنتی

  متخصصان علم  تعلیم و تربیت  همواره  لزوم  وجود تکالیف خلاق و مناسب را برای دانش آموزان تأیید کرده و اثرات مثبت  آن همچون  تسریع فرایند یادگیری ، تثبیت آموخته ها ، آگاهی والدین از روند رشد  و آموزش  فرزندشان  را با ارزش دانسته اند .آن ها همچنین مجموعه  تکالیف هدفمند را  ابزاری مناسب  برای ارزشیابی  مستمر در فرایند آموزش  می دانند.  (کوپر  ۱۹۸۹ ، بازرگان ۱۳۷۳ ، قورچیان ۱۳۸۱) این در حالیست  که پژوهش  ها نشان  می دهد  آنچه  از دیر باز  در سیستم های آموزشی  برخی کشورها  از جمله  ایران  به عنوان  تکلیف  شب رایج بوده است ، اغلب  دارای  ساختار   حل تمرین ، رونویسی  و حفظ کردن است که این  سبک  سنتی  تکلیف دهی نه تنها  اثرات مثبت  مورد  انتظار  کارشناسان را برآورده  نمی سازد  بلکه  بسیار  مضر بوده  و جسارت  و روحیه  یادگیری  را در کودک  از بین می برد  و پیامدهای  نامطلوبی از جمله  ایجاد تنش  بین والدین  و فرزندان بر سر انجام  تکالیف  و خستگی ، رکود ذهنی ، دلزدگی  و بی انگیزگی  دانش آموز  را در پی  دارد. ( ناظری  ۱۳۸۸ ،  بازرگان  ۱۳۷۴  ، کوپر   ۱۹۸۹ ) امروزه  برخی از کشورها برای جلوگیری  از تبعات  منفی  تکالیف  سنتی  رایج ، سیستم آموزشی  خود را  به گونه ای تدوین  نموده اند که تکلیف شب از برنامه درسی  دانش آموزان  به ویژه  در مقطع  ابتدایی حذف گردیده  و برای  آن جایگرین  های مناسب در ساعات  حضور دانش آموز  در مدرسه  در نظر  گرفته شده است.در ایران با توجه  به شرایط  خاص آموزش  و پرورش  ، نمی توان  به آسانی  تکلیف  شب  را  از برنامه  آموزشی  حذف نمود. ( بازرگان ، ۱۳۷۴) تقریباً اکثر  محققان  هم  عقیده اند که راهکار صحیح  به جای  حذف تکلیف ، اصلاح  الگوها  و مدل های تکلیف شب  است . ( ناظری ، ۱۳۸۸) از طرفی علیرغم تغییر سیستم آموزش  سنتی و معلم محور کشور  به سیستم آموزش دانش آموز محور باز هم شاهدیم  که در اغلب  موارد  به ویژه در دوره ابتدایی تکالیف ارائه شده به دانش آموزان به همان سبک سنتی و شامل  تمرین  مهارت های سطح پایین و بدون تفکر است که منجر  به بروز  عوارض پیش بینی  شده  از سوی  متخصصان  می گردد. تاکنون پژوهش های مختلفی ، ویژگی های تکلیف مناسب و اثرات آن را مورد بررسی قرار داده اند. در این پژوهش ها غالباً ویژگی های تکلیف خلاق و مناسب مثل واگرا بودن پاسخ ها ، زمینه سازی برای آموزش های بعدی ، متناسب  بودن تکلیف با سطح توانایی همه دانش آموزان ، کاربردی کردن آموخته های دانش آموزان در کلاس به صورت کلی  مطرح و مورد بررسی قرار گرفته است. در زمینه ارائه  راهکارهای اجرایی برای طراحی و تدوین  تکالیف  هدفمند  و پیوسته  که علاوه بر تثبیت  آموزش های  کلاسی با ایجاد  زمینه  مناسب  برای  آموزش های آینده  باعث  تسریع  فرایند یادگیری  دانش آموز  شده  و در عین  حال  به رشد  خلاقیت  و توانایی هایی از قبیل  حافظه شنیداری  کمک  کند  پژوهش  های کمتری  صورت  گرفته است و کماکان  بسیاری  از معلمین در طراحی  تکالیف  مناسب دچار  ابهام و سردرگمی هستند. طراحی تکالیف «آموزش پنهان »  با محوریت دروس  ریاضی و  فارسی ایده ای  برای پر کردن این خلأ  در سیستم آموزش کشور  می باشد  که  ما آن را  طی چهار سال اخیر در دبستان غیر دولتی نوین برای  پایه های اول تا سوم اجرا نموده ایم .  این تکالیف به گونه ای طراحی گردیده اند تا در ضمن رعایت قابل فهم بودن و تناسب فعالیت ها با شرایط  سنی و شناختی دانش آموزان هر پایه ، آن ها را به طور نامحسوس در هر یک از موضوعات درسی هدایت و ایشان را  از تدریس مستقیم بی نیاز نماید . فعالیت های اصلی گنجانده شده در تکالیف  مشتمل  بر دروس ریاضی و فارسی بوده  و در هر دو حیطه ویژگی های پلکانی بودن ، تفکر برانگیز  بودن و ایجاد فرصت تحلیل  برای فراگیرنده براساس   آموخته ها  و پیش زمینه  های تکالیف  قبلی  مورد توجه  بوده است. این تکالیف در زمینه درس ریاضی به شناخت مفهوم واقعی و اصلی عدد و مفاهیم وابسته به آن (جمع و تفریق  ، ضرب و تقسیم ، کسر و ...) و نیز مفاهیم کمیت هایی همچون ، زمان ، طول ، جرم ، محیط و مساحت متناسب  با کتاب ریاضی هر پایه و در زمینه فارسی با ارائه فعالیت هایی در زمینه دقت ، تمیز و حافظه شنیداری ، روانخوانی همراه با درک مطلب ، کمک به کشف نمادها و قواعد خوانداری و نوشتاری زبان فارسی توسط خود دانش آموز به طور       غیر مستقیم ، ساختار شکنی  در قالب های فکری  برای بیان و ابراز  افکار  و ایده های  خود در گفتار  و نوشتار و افزایش خلاقیت  در این  زمینه ها به تقویت  چهار رکن  اصلی  مهارت  زبان آموزی پرداخته شده است. یکی از ویژگی های بارز این مجموعه از تکالیف که سبب رضایتمندی به علت افزایش راندمان کاری در آموزگاران  گردیده است ، تداوم  ایجاد  پیش زمینه های لازم  برای درک  هر یک از موضوعات  درسی در تکالیف  می باشد  که هم سبب تسریع یادگیری در حین  فرایند یاددهی – یادگیری برای هر یک  از آن موضوعات  و هم سبب تثبیت بیشتر آموخته ها  و ماندگاری بلند مدت  مطالب  در تعداد بیشتری از دانش آموزان  می گردد.                                                                                                     مرضیه کاظمی - ملیحه پورنامداری

عضویت در خبرنامه

باعضویت در خبرنامه از آخرین اخبار و تخفیف ها مطلع شوید.

ایمیل خود را وارد نمائید

logo-samandehi